Το Εργαστήριο του Φειδία είναι ένα από τα σημαντικότερα μνημεία στην Ολυμπία, άμεσα συνδεδεμένο με τη δημιουργία του χρυσελεφάντινου αγάλματος του Δία, ενός από τα Επτά Θαύματα του Αρχαίου Κόσμου.
Το κτίριο βρίσκεται σε στρατηγική τοποθεσία δυτικά του ιερού περιβόλου της Άλτεως, ακριβώς απέναντι από τον μεγαλοπρεπή Ναό του Δία.
Οι αξιωματούχοι της Ήλιδας, υπεύθυνοι για το ολυμπιακό ιερό, κάλεσαν τον διάσημο γλύπτη στην Ολυμπία για να δημιουργήσει ένα άγαλμα αντάξιο του πρόσφατα ολοκληρωμένου ναού.
Η θέση του, ακριβώς βόρεια του Θεοκολεώνα (της κατοικίας των ιερέων), υποδηλώνει στενή συνεργασία μεταξύ των θρησκευτικών διοικητών και του προσωπικού για τη συνεχή φροντίδα του πολύτιμου λατρευτικού αγάλματος.
Κατασκευασμένο από κογχυλιάτη λίθο, αυτό το τρίκλιτο οικοδόμημα χρησίμευε ως το εργαστήριο όπου ο Φειδίας φιλοτέχνησε σχολαστικά το χρυσελεφάντινο άγαλμα του Δία.
Χρησιμοποιώντας έναν ξύλινο πυρήνα επενδυμένο με χρυσό, ελεφαντόδοντο, γυαλί και ημιπολύτιμους λίθους, ο γλύπτης και οι τεχνίτες του ετοίμασαν το αριστούργημα σε τμήματα, υποστηριζόμενοι από εξειδικευμένα εργαλεία και πήλινες μήτρες που βρέθηκαν επί τόπου κατά τις ανασκαφές- συμπεριλαμβανομένης μιας προσωπικής κανάτας με την επιγραφή “Ανήκω στον Φειδία”.
Μόλις ολοκληρώθηκε, η μνημειώδης μορφή μεταφέρθηκε και συναρμολογήθηκε μέσα στον Ναό του Δία, απεικονίζοντας το θεό ένθρονο, με ιμάτιο περίτεχνα διακοσμημένο με γυάλινα φυτικά μοτίβα.
Η Αρχιτεκτονική της Δημιουργίας
Η κατασκευή του κτιρίου χρονολογείται στα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ. (γύρω στο 430 π.Χ.). Ένα από τα πιο εντυπωσιακά χαρακτηριστικά του είναι ότι οι εσωτερικές του διαστάσεις (περίπου 15 x 32 μέτρα) αντιστοιχούν σχεδόν ακριβώς σε εκείνες του σηκού του Ναού του Δία.
Αυτή η αρχιτεκτονική επιλογή επέτρεψε στον Φειδία να κατασκευάσει το κολοσσιαίο άγαλμα, το οποίο είχε ύψος πάνω από 13 μέτρα, στην ακριβή κλίμακα του χώρου όπου τελικά θα εγκατασταθεί
Επιδεικνύοντας μια μοναδική ιστορική συνέχεια, το κτίριο λειτούργησε αδιάλειπτα από την κλασική εποχή έως τη βυζαντινή περίοδο.
Αρχικά αναγνωρίστηκε ως το εργαστήριο του Φειδία από τη γαλλική αποστολή το 1829 – ένας ισχυρισμός που επιβεβαιώθηκε αργότερα από γερμανικές ανασκαφές – το κτίριο υπέστη σημαντική μεταμόρφωση στα μέσα του 5ου αιώνα μ.Χ. Για να εξυπηρετήσει έναν ακμάζοντα χριστιανικό οικισμό, μετατράπηκε σε τρίκλιτη παλαιοχριστιανική βασιλική, την παλαιότερη γνωστή στην περιοχή της Ηλείας.
Η βασιλική κατασκευάστηκε πάνω στα αρχαία θεμέλια μεταξύ 435 και 451 μ.Χ., ενσωματώνοντας έναν πλούτο “spolia” – επαναχρησιμοποιημένα μάρμαρα και αρχιτεκτονικά μέλη από προγενέστερα μνημεία όπως το Φιλιππείο και το Νυμφαίο. Αυτή η ξυλόστεγη εκκλησία διέθετε ένα αψιδωτό ιερό στο ανατολικό μέρος της, τοίχους από τούβλα και μαρμάρινα δάπεδα από πλάκες.
Ενώ η εκκλησία καταστράφηκε από έναν ισχυρό σεισμό το 551 μ.Χ., σημαντικά στοιχεία παραμένουν σήμερα:
