Η Νότια Στοά σχεδιάστηκε για να εξυπηρετεί πολλαπλές λειτουργίες. Το εσωτερικό της χωριζόταν κατά μήκος από μια σειρά δεκαεπτά (17) κορινθιακών κιόνων.
Αυτός ο συνδυασμός δωρικού εξωτερικού και κορινθιακού εσωτερικού ήταν ένα τυπικό αρχιτεκτονικό χαρακτηριστικό της εποχής, το οποίο αντικατοπτρίζεται και στο κοντινό Βουλευτήριο.
Η θέση της Στοάς ήταν σημαντική, καθώς βρισκόταν στην περιοχή που παραδοσιακά θεωρούνταν ως Αγορά.
Η προεξέχουσα νότια πρόστασή της έβλεπε προς την πιθανή θέση της Αγοράς και/ή τον κύριο δρόμο που οδηγούσε στην Άλτη, υποδηλώνοντας τον ρόλο της ως κρίσιμο σημείο τόσο για την υποδοχή και διέλευση όσο και για το εμπόριο.
Βασικά Χαρακτηριστικά της Νότιας Στοάς στην Ολυμπία
Η Νότια Στοά λειτουργούσε κυρίως ως το νότιο όριο του ιερού της Ολυμπίας και ως η κύρια είσοδός του από τον νότο.
Κατασκευάστηκε γύρω στο 360–350 π.Χ., γεγονός που την καθιστά σύγχρονη με την Ηχώ Στοά.
Το οικοδόμημα παρέμεινε σε χρήση για πολλούς αιώνες.
Κατά την Ύστερη Αρχαιότητα (5ος–6ος αιώνας μ.Χ.), η Στοά αποτελούσε το νότιο σύνορο της περιοχής που περικλειόταν από το Τείχος της Ύστερης Αρχαιότητας (Spolienmauer).
Το κτίριο σηματοδοτεί μια επέκταση της σημαντικής οικοδομικής δραστηριότητας εκτός της Άλτεως κατά τον 4ο αιώνα π.Χ.
Η Στοά είχε σημαντικό μέγεθος, με μήκος ογδόντα μέτρα και πλάτος δεκατρία και μισό μέτρα (80 μ. x 13,5 μ.).
Κατασκευάστηκε από κογχυλιάτη λίθο και ανεγέρθηκε πάνω σε μαρμάρινη κρηπίδα.
Το οικοδόμημα διέθετε εξωτερικό δωρικού ρυθμού και εσωτερικό κορινθιακού ρυθμού, ένας συνηθισμένος αρχιτεκτονικός συνδυασμός της εποχής.
Η εξωτερική πρόσοψη, με θέα προς τον ποταμό Αλφειό, περιλάμβανε 34 δωρικούς κίονες κατά μήκος της πρόσοψης και έξι σε κάθε πλευρά.
Ένα εξέχον χαρακτηριστικό ήταν ένα προεξέχον προστώο (πλάτους επτά μέτρων) που βρισκόταν στο μέσο της πρόσοψης.
Ο εσωτερικός χώρος χωριζόταν κατά μήκος από μια σειρά δεκαεπτά κορινθιακών κιόνων.
Η Στοά βρισκόταν έξω από τον περίβολο της Άλτεως, αμέσως νότια του Βουλευτηρίου.
Ο προσανατολισμός της προς τον νότο ήταν στραμμένος προς τον ποταμό Αλφειό και την πιθανή θέση της Αγοράς.
Η περιοχή κάτω από τη Στοά και αμέσως νότια αυτής χρησιμοποιούνταν ιστορικά εκτεταμένα ως εμπορική αγορά.
Αρχαιολογικές έρευνες αποκάλυψαν έξι πήλινους κλιβάνους και άφθονη κεραμική του 5ου αιώνα π.Χ. (αττική, κορινθιακή και τοπική) σε αυτή την περιοχή πριν από την κατασκευή της Στοάς.
Το προεξέχον νότιο προστώο υποδηλώνει έναν ρόλο ως κεντρικό σημείο υποδοχής ή/και εμπορίου.
Η περιοχή κοντά στη Νότια Στοά και το Βουλευτήριο ήταν μια εξέχουσα θέση για τη φύλαξη και χρήση επίσημων ξηρών μέτρων και χάλκινων σταθμών που χρησιμοποιούνταν για τις εμπορικές συναλλαγές κατά τη διάρκεια της γιορτής.
Η Νότια Στοά ανακαινίστηκε κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, με τουλάχιστον μία σημαντική ανακατασκευή να αποδίδεται στην αυγούστεια εποχή.
Μόνο τα θεμέλια και το κάτω μέρος των τοίχων της είναι ορατά in situ σήμερα.
Η Στοά είχε ερευνηθεί μόνο εν μέρει κατά τις πρώτες ανασκαφές, αφήνοντας τη δυτική της πλευρά ανεξερεύνητη για αρκετό καιρό.
Πρόσφατες εργασίες καθαρισμού αποκάλυψαν πλήρως ολόκληρη την κάτοψη του κτιρίου.
Στοιχεία όπως μια ιδιόμορφη κατασκευή από στοιβαγμένα κεραμίδια στέγης που βρέθηκε κάτω από τη Στοά υποδηλώνουν ότι η τοποθεσία χρησιμοποιούνταν για προσωρινούς εμπορικούς πάγκους πριν ή αμέσως μετά την κατασκευή της.
Το έδαφος πάνω στο οποίο ανεγέρθηκε η Νότια Στοά είχε ιστορία ως κέντρο εμπορίου. Πριν από την κατασκευή του κτιρίου, η περιοχή από κάτω και αμέσως νότια από αυτό χρησιμοποιούνταν εκτενώς ως περιοχή αγοράς.
Αρχαιολογικά ευρήματα επιβεβαιώνουν εμπορική και βιοτεχνική δραστηριότητα, με την ανακάλυψη έξι (6) πήλινων κλιβάνων, μαζί με άφθονη αττική, κορινθιακή και τοπική κεραμική που χρονολογείται από τον 5ο αιώνα π.Χ. στην περιοχή.
Αντανακλώντας τη συνεχή σημασία της, η στοά ανακαινίστηκε κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο, ενώ κάποιες παρεμβάσεις συνδέονται με την εποχή του Αυγούστου.
Παρόλο που η Νότια Στοα χρησιμοποιήθηκε για πολλούς αιώνες, σήμερα μόνο τα θεμέλια και τα κάτω μέρη των τοίχων της είναι ορατά.
Το κτήριο ερευνήθηκε μόνο εν μέρει από αρχαιολόγους και η δυτική του πλευρά παραμένει καταχωμένη. Ωστόσο, το σύνολο της κάτοψής του αποκαλύφθηκε μετά από προσπάθειες καθαρισμού.
Ακόμα και στην Ύστερη Αρχαιότητα, η στοά παρέμεινε το νότιο όριο της μικρότερης περιοχής που προστατευόταν από το Τείχος της Ύστερης Αρχαιότητας (Spolienmauer), το οποίο εκτεινόταν μέχρι την οροφή της Νότιας Στοάς κατά τον 5ο-6ο αιώνα μ.Χ.